You are here

Sponsored promoted content

Konga Hono Ua: Ko e Vākai ki he Vā Fakakaume‘a ‘o Siaina mo Tonga 2021

Nuku'alofa, Tonga

Fa‘u ‘e H.E. Cao Xiaolin, ‘Amapasitoa ‘o e Lepāpulika ‘o e Kakai Siainá ki he Pule‘anga FakaTu‘i ‘o Tongá

Talateu – Konga Hono Ua

Ko e konga hono ua eni ‘o e fakamatala ‘a e Tangata‘eiki ‘Amapasitoa ‘o e Lepāpulika ‘o e Kakai Siainá ki he Pule‘anga FakaTu‘i ‘o Tonga. ‘Oku kau ki heni ‘a e ngaahi Konga Lalahi ‘e 3:

  1. Ko e fuofua Fakataha ‘a e Kau Minisitā ki Muli ‘a Siainá mo e Ngaahi Fonua e Pasifikí;
  2. Ko e ngāue fakataha ‘i he ngaahi tafa‘aki kehe; mo e
  3. Vakai ki he Kaha‘u e Fetauhi‘aki ‘o e Vā Fakakaume‘a.

IV. Ko e fuofua Fakataha ‘a e Kau Minisitā ki Muli ‘a Siainá mo e Ngaahi Fonua e Pasifikí

Ko e me‘a mahu‘inga ‘e taha na‘e hoko ‘i he vā ‘o Tonga mo Siaina he ta‘ú ni, ko e fuofua fakataha ‘a e kau Minisitā ki Muli ‘a Siainá mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki ‘i he ‘aho 21 ‘o ‘Okatopa. Na‘e sea ‘i he fakatahá ‘a e Minisitā ki Muli ‘a Siaina, pea mo e mēmipa ‘o e Fakataha Tokoni ‘a e Pule‘anga Siaina, ko Wang Yi pea kau mai ki ai mo e kau taki mo e kau Minisitā ki Muli ‘o e ngaahi fonua e Pasifiki. Na‘e kau atu ki ai mo e Palēmia, Faifekau Toketā Pohiva Tu‘i‘onetoa. Na‘e lōloto ‘aupito ‘a e ngaahi laaulea na‘e fakahoko ‘e he kau fakataha, pea nau felotoi ai fekau‘aki mo e ngaahi me‘a mahu‘inga fekau‘aki mo e vā ‘o Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, hangē ko e fakafepaki‘i ‘o e Covid-19, fekau‘aki mo e ngāue fakataha ‘i he ngaahi mala‘e kehekehe, ngaahi ‘īsiu fakavaha‘apule‘anga mo e fakafeitu‘u pea mo e ngaahi kaveinga kehe pē na‘a nau tokanga ki ai.

Ko e puipuitu‘a ki heni, na‘e fakahoko ‘e Pālesiteni Xi Jinping ha fakataha mo e kau taki ‘o e ngaahi fonua Pasifiki ‘oku ‘i ai honau vā fakatipilōmētika mo Siaina ‘i Nōvema 2018. Na‘a nau loto taha ke fokotu‘u ha hoangāue mahino ki he ngaahi founga ngāue, makatu‘unga ‘i he fefaka‘apa‘apa‘aki mo e fakalakalaka ‘i he ngaahi ‘ēlia tatau, ‘a ia te ne tataki ha kuonga fo‘ou ‘o e ngāue fakataha ‘i he tapa kotoa pē. Na‘e hoko e vā ‘i he vaha‘a ‘o Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí ko e sīpinga ia ‘o e fengāue‘aki fakakaume‘a, tu‘u fakataha mo e ngāue fakataha ki he ngaahi fonua ‘i he ngaahi feitu‘u kehekehe, lālahi kehekehe mo e ngāue‘aki e ngaahi founga kehekehe.

Ko e tupulaki ‘o e vā ‘i he vaha‘a ‘o Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí, ‘oku fakatefito ia ‘i he fefaka‘apa‘apa‘aki mo e fetauhi‘aki ‘i he angatonu, fakafepaki‘i e ngaahi polé ‘aki ‘a e tu‘u fakataha, ngāue fakataha ki he ikuna, fakalakalaka ‘i he ngaahi ‘ēlia tatau, pehē foki ki he femāhino‘aki mo e feako‘aki. ‘Oku vekeveke ‘a Siaina ke ngāue mo e ngaahi fonua e Pasifiki, ke puke ha ngaahi faingamālie, ngāue fakataha ‘i he tui, mo langa fakataha ha ngaahi hoangāue māhino.

‘I he fakatahá kó eni, na‘e ‘i ai ‘a e ngaahi laaulea lōloto ‘aupito mei he kau Siaina, mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, ki hono hakeaki‘i ‘o e ngaahi hoangāue ki he ngaahi founga ngāue ‘i he ongo tafa‘aki fakatou‘osi ki ha lēvolo fo‘ou. Na‘á nau felotoi ki ha poini ‘e ono pea ko hono olá eni:

‘Uluaki, ‘oku fiema‘u ‘e Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí ke fakafaingōfua ‘a e fefalala‘akí pea hokohoko atu ‘a e mahino mo e tokoni‘i ‘a e tokotaha kotoa pē ‘i he ngaahi ‘īsiu fekau‘aki mo e ‘ēlito ‘o e fiema‘u ‘a e tokotaha kōtoa.

Ua, ‘oku fiema‘u ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí ke hokohoko atu ‘a hono fakafaingōfua ‘o e ngāue fakataha ke fakafepaki‘i ‘a e mahaki faka‘auha, fakapapau‘i ‘a e malu mo e mo‘ui ‘a e kakai, pea ke nau a‘usia fakataha ha ikuna‘i faka‘aufuli ‘o e mahaki faka‘auhá.

Tolu, ‘oku fiema‘u ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí ke nau poupou ki he Fakalakalaka Fo‘ou Fakamāmanilahi, ‘a ia na‘e fokotu‘u mai ‘e Pālesiteni Xi Jinping ‘i he‘ene me‘a na‘e fakahoko ‘i he tipeiti fakalukufua he Fakataha Fakalukufua ko hono 76, ‘a e Falealea ‘o e Pule‘anga Fakatahatahá ‘i he ta‘ú ni. ‘Oku fiema‘u foki ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí, ke nau lalaka ki mu‘a ke toe lelei ange ‘enau ngāue fakataha fekau‘aki mo e fakakaukau fo‘ou ‘o e Halanga mo e Halá (Belt and Road Initiative) pea mo hiki‘i hake ‘a hono fakaivia mo e fakalakalaka ‘oku nau tatau ai. 

Fa, ‘oku fiema‘u ke ngāue fakataha ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, ke fakafepaki‘i ‘a e ngaahi pole fakamāmanilahi, mo fakalahi mo fakalōloto ‘a e ngāue fakataha ‘i he feliliu‘aki ‘a e ‘ea, mālu‘i ‘o e ‘ātakai ‘o tahí pea mo e ngaahi ‘īsiu kehe.

Nima, ‘oku fiema‘u ‘a Siaina mo e ngaahi fonua e Pasifikí ke nau pukepuke mo ngāue‘aki e fengāue‘aki ‘i he tauhi va fakatokolahi, mo mālu‘i ‘a e founga fakavaha‘apule‘anga, ‘a ia ko hono ‘ēlitó ko e ngaahi Pule‘anga Fakatahataha, pea mo e fokotu‘utu‘u fakavaha‘apule‘anga ‘o fakatefito he lao fakavaha‘apule‘anga.

Ono, ‘oku fiema‘u ke fokotu‘u ‘e Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, ha founga fakataha tu‘uma‘u ‘a e kau Minisitā ki Muli ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, mo hiki‘i hake ‘a e fengāue‘aki taimi lōloa mo tu‘u ma‘u kuo fokotu‘ú.

Na‘e ‘i ai foki ‘a e ngaahi ola fakaikiiki ‘o e fakataha, hangē ko hono fokotu‘u ‘o ha ngaahi koloa talifaki ki he ngaahi me‘a ‘e hoko fakatu‘upākēé, ma‘a Siaina mo e ngaahi fonua e Pasifiki, Senitā ki he fakasi‘isi‘i ‘o e masivá mo e ngāue fakataha ki he fakalakalaka, mo ha senitā ki he feliliu‘aki ‘o e ‘ea, pea mo hano talitali ‘o ha Fakataha ki he Toutai mo e Fakalakalaká, ma‘a Siaina mo e ngaahi fonua e Pasifiki. ‘Oku ‘osi mateuteu pe ‘a Siaina ke hoko atu ‘a e fetu’utaki vaofi mo e ngaahi kulupu kotoa pe, ‘omai ha ngaahi ola lelei ki he tokotaha kotoa pe ‘o fakafou mai ‘i he fakataha ‘a e kau Minisitā ki Muli ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, pea ke fakatupu foki ha ngaahi me‘a mahu‘inga ke fai ai ha ngaahi fakataha fakafeitu‘u.

V. Ko e ngāue fakataha ‘i he ngaahi tafa‘aki kehe

Na‘e fakamo‘oni foki ‘a e Pule‘anga Siainá mo e Pule‘anga Tongá ki ha aleapau faka‘ekonōmika mo e fakatekinikale ‘i Mē, ‘a ia ‘e foaki mai ‘e Siaina ha 70 miliona he pa‘anga Siaina(Renminbi) ‘a ia ‘oku tatau ia mo e pa‘anga ‘e 25 miliona Tonga, ki Tongá ni ke fakahoko ‘aki e ngaahi polōseki ne ‘osi aleapau ki ai ‘a e ongo pule‘anga. Ko e polōseki tokoni ‘a Siaina ki he Ifi ‘a e Kau Tau ‘a ‘Ene ‘Afió, ‘oku lolotonga lele pē ia. ‘Oku ‘i ai e ngaahi polōseki kehe hangē ko e Fale Sipoti ma‘ae Ako Mā‘olunga ‘o Tonga, mo e Faama ki he Ivi Fakaenatula mei he Havili, ‘e kamata ia ‘i he ava pē ‘a e kau‘āfonua ‘o Tonga. ‘Oku lahi e ngaahi ola lelei ‘i he vā ‘o Siaina mo Tonga, tupu pe mei he ngāue mālohi ‘a e ongo pule‘anga. ‘Oku mau fiefia ‘aupito ‘i he ngaahi ola lelei kó eni kuo fakahoko.

VI. Vakai ki he Kaha‘u e Fetauhi‘aki ‘o e Vā Fakakaume‘a

‘Oku hanga ‘e he laumālie ‘o e felōtoi ‘i he vā ‘o Pālesiteni Xi Jinping mo e Tama Tu‘i, Tupou V1 pea mo e felōtoi na‘e a‘u ki ai ‘a e fuofua fakataha ‘a e kau Minisitā ki Muli ‘a Siaina mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifiki, ‘o tātaki kitautolu ke tau toe fakapapau‘i ange ko e vā fakakaume‘a mo e ngāue fakataha ‘i he vaha‘a ‘o e ongo fonua, ‘oku hā ngingila ki he kaha‘u.

Te tau fakalōloto ange ‘a e fepōtalanoa‘aki fekau‘aki mo e  tu‘utu‘uni ngāue ‘i he ngaahi ‘īsiu fekau‘aki mo e ngaahi fiema‘u tefito, mo e ngaahi me‘a ‘oku fai ki ai e tokanga lahi, pea hoko atu ‘a e mahino mo e fepoupouaki, malu‘i ‘a e ngaahi totonú mo e ngaahi fiema‘u, pea a‘usia fakataha ‘a e fakalakalaka tatau.

Te tau fakalōloto ‘a e ngāue fakataha ‘i hono fakafepaki‘i ‘a e mahaki faka‘auha. ‘E hoko atu hono ‘omai ‘e Siaina ‘a e ngaahi tokoni ke fakafepaki‘i ‘aki ‘a e mahaki faka‘auha ‘i Tongá ni, pea ngāue lelei ‘aki ‘a e ngaahi koloa talifaki ‘a Siaina mo e ngaahi fonua e Pasifiki, ki he ngaahi me‘a ‘e hoko fakatu‘upākē, ‘a ia ‘e vave pe hano fokotu‘u ‘o e senitā kó eni. Te tau kau fakataha ki hono taliteke‘i ‘a e fakapolitikale‘i ‘o e mahaki faka‘auha, ngāue‘aki ‘a e fakatōtolo ‘a hono kamata‘anga ko e me‘angāue ia, leipolo ‘o e vailasi pea mo fakapapau‘i ‘a e fakalakalaka ki mu‘a ‘a e ngāue fakataha ki hono fakafepaki‘i fakavaha‘apule‘anga ‘o e māhaki faka‘auha.

Te tau fakavikiviki‘i ‘a e fakaakeake faka‘ekonōmika. ‘E muimui ‘a Siaina ‘i he mo‘oni‘i me‘a ko hono pukepuke ‘o e angatonu mo e muimui ki he ngaahi fiema‘u ‘oku tau tatau ai, ngāue mo Tonga ke ma‘u ha ola lelei ‘i he Fakakaukau Fo‘ou ‘o e Halanga mo e Hala (Belt and Road Initiative), pea hoko atu ke fakahoko ha tokoni faka‘ekonōmika mo fakatekinikale ki Tonga, ‘o ‘ikai makatu‘unga ‘i ha ‘uhinga fakapolitikale. ‘E ngāue ‘a Siaina mo Tonga ‘i he malumalu ‘o e Senitā ‘a Siaina mo e Ngaahi Fonua ‘o e Pasifiki ki he Fakasi‘isi‘i ‘o e Māsivá mo e Ngāue Fakataha ‘i he Fakalakalaka, ke tokoni ki Tonga ke ne a‘usia ha fakalakalaka ‘oku tōlongá.

Te tau kau fakataha ‘i hono malanga‘i e ngaahi polé. ‘Oku tauhi ‘a Siaina ki hono fakahoko kakato ‘o e Aleapau ‘i Pālesi, pea ‘e ngāue vāofi mo Tonga ‘i he malumalu ‘o e Senitā ‘a Siaina mo e Ngaahi Fonua e Pasifiki ki he Ngāue Fakataha ki he Feliliu‘aki ‘i he ‘Ea, ki hono fakafepaki‘i ‘o e feliliu‘aki ‘o e ‘ea mo e ngaahi ‘īsiu kehe.

Te tau fakalahi ‘a e fekau‘aki ‘a e kakai ki he kakai mo e ngāue fakataha ‘i he ngaahi ‘ēlia hangē ko e ako, ‘ulungāanga fakafonua, mo‘ui lelei mo e sipoti. ‘E hoko atu pē ‘a hono foaki e ngaahi sikolasipi ‘e Siaina ma‘a Tonga mo hono fakalotolahi ‘o e Vāhenga Guangdong ke fakalahi ‘a e ngāue fakataha mo Tonga ‘i he ngaahi me‘a fekau‘aki mo e kakai, hangē ko e tangikē vai, pālau, sola ki he maama hala, komipiuta mo e ngaahi me‘a kehe.

Te tau ngāue‘aki e tauhi e vā fakatokolahi. ‘Oku fiema‘u ke tau pukepuke ‘a e ngaahi me‘a mahu‘inga ‘a e ha‘a tangata, hangē ko e melino, fakalakalaka, vahevahe tatau, faitotonu, temokalati mo e tau‘atāina, tauhi e founga fakavaha‘a pule‘anga, ‘a ia ‘oku fakatefito ia ‘i he Pule‘anga Fakatahatahá mo e ngaahi fokotu‘utu‘u fakavaha‘apule‘anga makatu‘unga ‘i he lao fakavaha‘apule‘angá, mo mālu‘i ‘a e ngaahi fiema‘u ‘oku tatau ai ‘a e ngaahi fonua langalanga hake. ‘E ngāue ‘a Siaina mo Tonga mo e ngaahi fonua ‘o e Pasifikí ke mālu‘i fakataha ‘a e founga fakavaha‘apule‘anga ki hono fakasi‘isi‘i ‘o e fa‘u me‘a tau, ‘a ia ko hono fakava‘é ‘a e Tālite Fekau‘aki mo e Fakasi‘isi‘i ‘o e Fo‘u Mahafu ‘Ātomi. 

‘I hono fakamā‘opo‘opó, ‘oku ou faka‘amu ke u pehē ko Siaina ko e fonua lahi pea ko Tonga ko e fonua si‘isi‘i. Ka ko e vā ‘o Siaina mo Tongá, kuo hoko ko e sīpinga ki he vā ‘o ha fonua mo ha fonua. ‘I he‘etau sio ki he kaha‘u, ‘oku tau ‘amanaki lelei ‘aupito ‘e toe vāofi ange hotau vā fakakaume‘a, pea ko ‘etau ngāue fakataha, ‘e toe lelei ange pea te ne ‘omai ha ngaahi ola ‘oku mata ‘ā‘ā ki hotau kakaí.

--

#6372 Sponsored promoted content 20211102-16