You are here

Talanga 'i he lea faka-Tonga

Kuo e'a mai 'a e lanu totonu 'o e kau fakafofonga

Pago Pago, American Samoa

‘Etita,

‘Oku ou kole Atu ai pe ki he kainga Tong kotoa ke mou silongo pe mo siosio lelei he’e ha taha taha mai pe lanu totonu ‘o ho’omou kau fakafofonga ki he Falealea. ‘E tala pe tangata ‘e hono anga. Pea ‘e lea totonu mo le’olahi ange honau ‘ulungaanga mo ‘enau ngaue ‘i he ngutu mo e talanga ‘oku tau hoha’a ‘ia ai he Falealea.

‘Oku ongo pea ‘e uhu ki he’etau fanau ‘oku kei tupu ‘a e tu’unga faka’ofa mo ma’ulalo ‘oku ‘i ai ‘e tau ‘ekonomika ‘i Tonga. Ko e fe’amokaki ‘a e koloa humai ‘i hono fakatatau atu ki he hotau ivi fakatau ki muli ‘oku ‘alu ki he tu’unga fakatu’utamaki. ‘Oku ha ia ‘i he lele ki ‘olunga ‘a e totongi ‘o e koloa ‘i Tonga. Ko e fanau tama ‘eni ‘a e nounou ‘a e pa’anga humai ‘a e Pule’anga ke totongi ‘aki e kau ngaue fakapule’anga mo ‘ene ngaahi fakamole kehe kehe.

Lolotonga ‘e tau tofanga he faingata’ani kuo fili ‘e tau kau fakafofonga ‘a tautolu ke hiki honau vahenga. ‘Oku fakatupu lotomamahi ‘e nau lakani he ‘oku ha mai heni ‘a ‘enau loto manumanu mo siokita lahi. Pea tanaki atu ki ai mo ‘enau ta’etoka’i mai e kakai ‘oku nau fakafofonga’i.

‘I he’eku fakafuofuo atu ki he ngaue ‘oku fai ‘e he kau Falealea, ‘oku ou tui lahi au kuo totu’a e vahenga ia ko’ena ‘oku nau ‘osi ma’u. Ka ‘oku ha mai heni honau lanu totonu ko ‘enau taki taha feinga pe ke fakafonu ‘e nau lepa. Pea ‘oku ha mai ko e ngaahi lepa ‘eni ‘oku ‘ikai hano takele pea ‘e feinga mo kikihi pe a manumanu ia ke feinga’i pe ke fonu.

Kuo ha mai ko e kau politikale mo’oni pe ‘e tau kau Falealea. He ko e mahu’inga kia kinautolu e me’a ke ma’u mai pea ma’u mai ke lahi ange. ‘O ‘ikai ha ‘anau fakakaukau’i ‘oku tanaki ‘a e ngaahi hiki vahenga ‘ikai hano patiseti ko’eni hono tukuhifo ‘e tau ‘ekonomika.

Ko e ta ‘oku toe ongo lahi ko e ‘ikai ha’anau toka’i mai ‘e tau ‘ilo mo ‘etau tu’unga maheni ngaue. ‘Oku ‘i ai e ngaahi fakakukau lahi ‘i he kau Politika kotoa ko e kaikai ‘oku nau fakafofonga’i ‘oku ki’i to lalo ‘e nau tu’unga ‘ilo pea ‘e ‘ikai ke mahino kia kitautolu ia e me’a ‘oku hoko. Pea ko e vave ‘aupito ‘e nau tuhu ki he Pule’anga ke ‘ave ki ai ho’omou loto mamahi.

Kainga Tonga, mou ‘a mu’a ‘o sio pea ke mou kau hono fakakaukau’i ho mou kaha’u. Ko e kakai ‘ena kuo mou fili ke fakafofonga’i kimoutolu te nau toe faka faka’auha pe kimoutolu.

Mou manatu’i ange mu’a ko e kau Falealea tatau pe ‘ena ‘oku nau fakapepaki mo tafu ho’omou ‘ita ki he Shore Line na’a nau fili mo poupou ke fakatau e ‘Uhila ki he Shoreline. Ko e kau Falealea tatau pe na’e ‘ikai ke nau poupou ki he kau faiako he falealea, ‘a ‘ena na’a nau laka fakahaha ‘o poupou’i e kau faiako.

‘Oku ‘i ai ho’omou totonu ke fakaha ho’omou hoha’a mo ho’omou lotomamahi ‘i he to lalo homou tauhi. Ka ‘oku ou kole atu ke mou ‘a hake sio atu, ko ho’omou launga ‘oku totonu ke ‘eke ia ki ho’omou kau fakafofonga he falealea. He kuo e’a mai ko ‘enau taumu’a mahu’inga ke fakafonu pe ‘e nau kato takitaha. Ko honau fatongia kia koe mo au ‘oku fika ma’ulao ia ‘i he’enau ‘asenita

Mafi ‘o Amerika Samoa

Ngofe [at] aol [dot] com