You are here

Talanga 'i he lea faka-Tonga

Kia Polau 'i he 'api ko Fananga

Long Beach, California

‘Etita,

Ko e ngaahi hingoa Tonga ko e ngaahi me`a mahu`inga `aupito ia pea `oku `ikai ke totonu ke ngaue`aki noa`ia!

Ko e ngaahi hingoa fakafamili `oku `ikai totonu ke ui noa`ia kapau `oku `ikai ke `i ai ha`ate pikinga toto ki ai. `Oku a`u pe `i he taimi lahi `oku `ikai ke faka`aonga`i `a e ngaahi hingoa fakafamili ia `e ni`ihi kapau ko e toto pe ka ko e hako`i fefine ia koe`uhi `e iku ia `o `alu hala ai `a e hingoa. Ko e talu mei tuai, ko e `asi pe ha hingoa `a ha famili, `oku `eke`i atu leva pe ko e tamasi`i koe `a hai. `Oku hohoko`i mai leva pe ko hono talamai pe `a e hingoa `o e tamai, pea tali atu leva, `io ko e mo`oni, he `oku pehe mo pehe.

`Oku `i ai leva mo `etau ngaahi hingoa fakafonua `oku `i ai hono ngaahi `uhinga mahu`inga pea `oku `alu fakataha `a e ngaahu hingoa ko ia mo hono ngaahi naunau mo hono ngaahi `ulungaanga. `Oku hange tofu pee `eni ko …“Lo’au”! `Oku fakafofonga`i `e he hingoa ko `eni `a e ma`u mafai `aofangatuku ki he ngaahi tala `o e fonua, pea ko Lo`au `oku ne hanga `o fakanofonofo `a e ngaahi fakatonutonu ki he `ulungaanga fakafonua `o Tonga.

Ko e `api ko ia na`e me`a ai `a Lo`au na`e `iloa ia ko …“Ma’ananga” pea ko e `uhinga ia `oku fa`a ngaue`aki ai `a e fo`ilea Tonga ko ia ko e …“Toka `i Ma`ananga…” `a ia `oku faka`uhinga `o pehee `oku `osi `ilo`i kaanokato mai pe `e ia `a e mingimingi`i me`a kotoa pe `o `ikai fiema`u ia ke toe fofola mo fakamatala`i atu. Ko e `uhinga ia `oku fa`a lahilahi ai hono ngaue`aki `a e fakalea ni ki he `Otua `I he ngaahi lotu tapafua `oku fa`a fai `e he kau faifekau.

`Oku ou lau mo lau `a e ngaahi fu`u `ipiseli looloa faufaua ko ia `a Lafitani Tofua`ipangai pea kuo u fakama`opo`opo `o fuatautau pea kuo mahino kiate au `oku `ikai ke maa`usia kakato `e he sotia ko `eni mo `enau kautaha fakatototlo `a e `uhinga totonu `o …“Lo’au” pea ke fakahingoa ai hono `api ko …“Ma’ananga”. `Oku `ikai ke ngata pe he ta`e fe`unga mo`oni mo`oni ho`o folahaka ka `oku toe taimi hala `aupito `aupito ho`o fakateki ki he hingoa ko Lo`au pea mo e `api ko Ma`ananga!

Mahalo `oku totonu ke u fokotu`u atu ke ui ho`omou sosaieti ko e …“Polau…” pea ui ho `api ko e `api ko …“Fananga…”.

`Ofa atu

`Ofa-ki-Tonga

ofakitonga [at] comcast [dot] net